พฤติกรรมการลงทุนของกองทุนรวมและผลตอบแทนของหุ้นที่กองทุนรวมถือครอง

บทความนี้เป็นงานวิจัยชิ้นแรก ๆ ที่นำข้อมูลการถือครองหลักทรัพย์รายไตรมาสของกองทุนรวมในประเทศไทยมาศึกษาพฤติกรรมการลงทุนของกองทุนรวมและพฤติกรรมการเคลื่อนไหวของราคาหุ้น ผลการศึกษาพบว่ากองทุนรวมมีระยะเวลาการถือครองหุ้นเฉลี่ยตั้งแต่ 20 เดือนไปจนถึงประมาณ 120 เดือน

jumbo jili

โดยเมื่อจำแนกกองทุนตามระยะเวลาการถือครองหุ้นพบว่าผลตอบแทนของกองทุนไม่แตกต่างจากผลตอบแทนของดัชนีตลาดเมื่อคำนึงถึงความเสี่ยงของการลงทุน แต่เนื่องจากกองทุนมักลงทุนในลักษณะ Momentum trading จึงอาจเป็นเหตุให้หุ้นที่กองทุนถือมีผลตอบแทนที่สูงกว่าหุ้นที่กองทุนไม่ได้ถืออย่างมีนัยสำคัญประมาณร้อยละ 0.5 ต่อเดือน

ปัจจุบันมูลค่าการลงทุนในกองทุนรวมในประเทศไทยเติบโตสูงขึ้นอย่างมาก จากมูลค่าเพียง 0.91 ล้านล้านบาทในปี พ.ศ. 2549 เป็น 4.6 ล้านล้านบาทในปี พ.ศ. 2561 หรือคิดเป็นสัดส่วนของสินทรัพย์ครัวเรือนประมาณ 30 – 40 % (ข้อมูลจากสมาคมบริษัทจัดการลงทุน) การวิเคราะห์ความสามารถของกองทุนในการสร้างผลตอบแทน และความเข้าใจถึงมิติต่าง ๆ ของการเคลื่อนไหวของหลักทรัพย์ที่กองทุนถือจึงมีความสำคัญมาก เพื่อช่วยให้ครัวเรือนเข้าใจพฤติกรรมของผลตอบแทนที่ตนเองจะได้รับจากการลงทุนในกองทุนรวมมากยิ่งขึ้น

บทความนี้ซึ่งสรุปจากงานวิจัยฉบับเต็มของ Ratanabancheun and Saengchote (2018) จึงมีจุดประสงค์ที่จะนำข้อมูลการถือครองหลักทรัพย์ของกองทุนรวมหุ้นในประเทศไทยมาวิเคราะห์ว่ากองทุนเหล่านี้มีพฤติกรรมการถือครองหุ้นเป็นระยะเวลานานเท่าใด และกองทุนที่มีพฤติกรรมการถือครองหุ้นที่แตกต่างกันจะส่งผลให้ผลตอบแทนของกองทุนแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญหรือไม่

สล็อต

นอกจากการวิเคราะห์พฤติกรรมการลงทุนในหุ้นของกองทุนรวมหุ้นแล้วนั้น การศึกษานี้ยังได้วิเคราะห์พฤติกรรมการเคลื่อนไหวของหุ้นที่กองทุนรวมถือ และหุ้นที่กองทุนรวมไม่ได้ถือว่ามีการเคลื่อนไหวของราคาแตกต่างกันอย่างไร เพื่อให้เห็นภาพว่าการซื้อขายของกองทุนรวมในหุ้นจะมีผลกระทบต่อการเคลื่อนไหวของหุ้นอย่างมีนัยสำคัญหรือไม่ ซึ่งบทความวิจัยในสหรัฐอเมริกาโดย Chen et al. (2000) ได้ค้นพบหลักฐานเชิงประจักษ์ว่าผลตอบแทนของหุ้นที่กองทุนถือครองนั้น ไม่มีผลตอบแทนที่โดดเด่นอย่างมีนัยสำคัญเมื่อเทียบกับหุ้นอื่น ๆ ที่กองทุนไม่ได้ถือครอง ในขณะที่ Yan and Zhang (2007) ค้นพบว่าหุ้นที่ถือครองโดยกองทุนที่เน้นเก็งกำไรระยะสั้นจะมีผลตอบแทนที่โดดเด่นกว่าหุ้นตัวอื่น

สล็อตออนไลน์

ข้อมูลการถือครองหุ้น
ฐานข้อมูลสำคัญที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้คือข้อมูลที่กองทุนรวมจะต้องประกาศการถือครองหุ้น ณ สิ้นไตรมาส ว่ามีการถือครองหุ้นอะไรบ้าง และถือในปริมาณเท่าใด ซึ่งการประกาศการถือครองหุ้นนี้แต่เดิมกองทุนจะต้องประกาศปีละ 2 ครั้ง แต่ในปี พ.ศ. 2557 ได้มีการเปลี่ยนกฎเกณฑ์ให้กองทุนประกาศการถือครองหุ้นเป็นทุก ๆ สิ้นไตรมาส (ปีละ 4 ครั้ง) โดยข้อมูลเหล่านี้จะต้องแจ้งให้นักลงทุนรับทราบอย่างสาธารณะ ซึ่งนักลงทุนสามารถเข้าถึงข้อมูลเหล่านี้ได้จาก website ของสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (กลต.) และมีการเก็บรวบรวมเป็นฐานข้อมูลเพื่อการวิจัยโดย Morningstar

jumboslot

งานวิจัยนี้ถือเป็นงานวิจัยชิ้นแรกของประเทศไทยที่มีการนำข้อมูลการถือครองหุ้นเหล่านี้มาวิเคราะห์ โดยจำนวนกองทุนรวมหุ้นที่งานวิจัยนี้เก็บรวบรวมมีจำนวนทั้งหมด 303 กองทุน ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2547 ถึง ปี พ.ศ. 2559 ส่วนใหญ่ร้อยละ 90 จะถูกจัดให้เป็นประเภท large-cap funds (กองทุนรวมที่มีนโยบายลงทุนในหุ้นขนาดใหญ่) และร้อยละ 94 เป็นกองทุนรวมในลักษณะ actively-managed funds หรือกองทุนที่มีผู้จัดการกองทุนพยายามบริหารงานเพื่อเอาชนะผลตอบแทนของดัชนีอ้างอิงที่กำหนดไว้

slot

ถือครองหุ้นยาวแค่ไหน วัดอย่างไร
วิธีการที่บทความวิจัยชิ้นนี้ใช้ในการประเมินว่ากองทุนรวมใดมีการถือครองหุ้นยาวนานอย่างไร ทำโดยการวัดว่าในแต่ละจุดเวลานั้น หุ้นแต่ละตัวที่กองทุนรวมหนึ่งถือครองมีการถือครองมาเป็นระยะเวลานานเท่าใด นับตั้งแต่วันแรกที่กองทุนรวมถือครองหุ้นตัวนั้น และเมื่อได้ระยะเวลาในการถือครองหุ้นแต่ละตัวจะนำมาหาระยะเวลาเฉลี่ยแบบถ่วงน้ำหนักตามสัดส่วนการถือครองหุ้นแต่ละตัว เพื่อคำนวณหาว่ากองทุนรวมแต่ละแห่งมีระยะเวลาการถือครองหุ้นเฉลี่ยเป็นเวลานานเท่าใด

เมื่อได้ระยะเวลาเฉลี่ยการถือครองหุ้นของกองทุนรวมในแต่ละปี จึงนำมาเรียงลำดับเพื่อแบ่งกองทุนรวมออกเป็น 3 กลุ่ม ได้แก่ 1) Short-term fund 2) Medium-term fund และ 3) Long-term fund โดยในแต่ละกลุ่มจะมีจำนวนกองทุนรวมเท่า ๆ กัน เช่น ถ้ามีกองทุนรวมในปีนั้น 120 กอง ก็จะมี 40 กอง ที่ถูกจัดให้เป็น short-term fund เป็นต้น เมื่อคำนวณหาค่ามัธยฐานของมูลค่าสินทรัพย์สุทธิ (total net asset) ของแต่ละกลุ่มได้ผลตามภาพที่ 1 ซึ่งจะพบว่าขนาดของกองทุนรวมที่ลงทุนรวมในหุ้นระยะยาวมีขนาดที่สูงขึ้นในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา ส่วนหนึ่งอาจเกิดจากการที่กองทุนรวมมีอายุยาวนานขึ้น ได้รับกระแสเงินจากนักลงทุนที่ซื้อหน่วยลงทุนมากขึ้น จึงมีการถือครองหุ้นที่มีระยะเวลายาวนานขึ้นโดยเฉลี่ย นอกจากนี้ ในภาพที่ 2 ได้แสดงระยะเวลาเฉลี่ยของหุ้นที่กองทุนรวมถือในแต่ละกลุ่มซึ่งพบว่ากองทุนในกลุ่ม short-term fund มีระยะเวลาการถือครองหุ้นเฉลี่ยเพียง 10 เดือนเท่านั้น